De beste tips voor je kraamtijd, volgens een kraamdeskundige

 Met input van Ester van der Ark, Kraamverzorgende en bestuurslid en woordvoerder van NBvK

De eerste dagen thuis met je baby zijn intens, mooi en vaak ook best overweldigend. Op het afgelopen Kraamzorgfestival van 1op1 ontmoetten we Ester van der Ark. Zij werkt al meer dan twintig jaar in de kraamzorg en is woordvoerder en bestuurslid van de NBvK (Nederlandse Beroepsvereniging voor Kraamzorg). We vroegen haar wat je in je kraamtijd écht helpt. Haar vier beste tips: bescherm je rust door kraamvisite uit te stellen, verzorg pijnlijke tepels en gestuwde borsten met heilwol en goede ondersteuning, schud je borsten even los onder de douche en koop niet alles al van tevoren. Verderop lees je ook hoe kraamzorg in Nederland werkt, wat je tijdens je zwangerschap moet regelen en hoe een kraamweek er ongeveer uitziet.

Tip 1: Eerst rust, kraamvisite komt later

"Je lichaam heeft net iets enorms gedaan," zegt Ester. "Geef jezelf toestemming om de kraamvisite uit te stellen. Iedereen wil je baby zien, maar dat kan best een paar weken wachten."

Rust betekent niet dat je alles alleen moet doen. Je bevallingsverhaal vertellen helpt je om het te verwerken. Kies één of twee mensen bij wie je je veilig voelt, zoals een goede vriendin, je zus, je moeder of je kraamverzorgster, en vertel hoe het ging en hoe je je voelt. Zo'n gesprek geeft vaak meer energie dan een kamer vol bezoek.

Praktische tip: laat je partner de kraamvisite plannen en houd bezoekjes kort. Een berichtje in de familie-app ("We genieten van onze eerste dagen samen, we laten weten wanneer jullie welkom zijn") scheelt een hoop uitleg.

Tip 2: Pijnlijke tepels of borsten? Heilwol en goede ondersteuning

In de eerste dagen van borstvoeding zijn pijnlijke tepels heel gewoon. Ester raadt heilwol aan: onbehandelde schapenwol met natuurlijke lanoline. Leg na het voeden een plukje op je tepel. De wol laat lucht bij je huid en de lanoline houdt je tepels soepel en ingevet. Zo krijgen ze de kans om te herstellen.

Wat is stuwing?

Ergens tussen dag twee en vijf na de bevalling komt je melkproductie op gang. Je borsten kunnen dan ineens vol, hard, warm en gevoelig aanvoelen. Dat heet stuwing. Het is een teken dat je lichaam op gang komt, en meestal neemt het binnen een dag of twee af.

Wat helpt:

• Voed vaak en op verzoek, zodat de melk kan stromen.

• Draag een bh die stevig en gelijkmatig ondersteunt, zonder ergens te knellen of in te snijden.

Dat laatste is belangrijk. Je borsten kunnen in deze fase snel van maat veranderen, dus een bh die gisteren paste, kan vandaag te strak zitten. De meegroeiende voedingsbh van Feelou® groeit 2-3 cupmaten en meer dan 10 cm in de onderband mee, van het eerste trimester tot de laatste voeding. Zo blijft hij je ondersteunen zonder te knellen. Gemaakt van zacht TENCEL™ Modal en ontwikkeld in samenwerking met moeders en lactatiekundigen. 

Tip 3: Schud je borsten even los onder de douche

Een van de favoriete tips van Ester. Buig onder een warme douche iets voorover en schud je borsten rustig en losjes heen en weer. "Je melkkliertjes hebben vocht nodig," legt ze uit. "Door je borsten zo los te schudden, help je dat vocht een beetje in beweging te komen. Je borsten voelen daarna vaak wat soepeler en minder gespannen." Doe het zachtjes en alleen zolang het prettig voelt. 

Tip 4: Je hoeft niet alles al vooraf te regelen

"Veel aanstaande moeders willen alles in huis hebben voordat de baby er is," zegt Ester. "Maar veel dingen kun je prima later regelen." Een goed voorbeeld is een borstkolf. Of je er een nodig hebt, en welk type, merk je pas als de borstvoeding op gang is. Je kraamverzorgende of lactatiekundige kan je daarbij adviseren. Heb je hem snel nodig? Bij veel apotheken en thuiszorgwinkels kun je een kolf huren.

Hoe werkt kraamzorg in Nederland?

In Nederland krijgt bijna elk nieuw gezin kraamzorg: een kraamverzorgende die de eerste acht tot tien dagen na de bevalling bij je thuis komt. Zij houdt jou en je baby in de gaten, ondersteunt je bij het voeden en helpt je je eigen ritme te vinden.

Kraamzorg wordt vergoed vanuit de basisverzekering, met een wettelijke eigen bijdrage per uur. Hoeveel uur je krijgt, wordt bepaald met het Landelijk Indicatieprotocol Kraamzorg. De meeste gezinnen krijgen rond de 49 uur. Dat kan meer of minder worden, afhankelijk van je situatie, bijvoorbeeld na een keizersnede of bij een tweeling.

Wat moet je regelen voor de kraamzorg?

• Schrijf je op tijd in. Meld je aan bij een kraamzorgorganisatie zodra je weet dat je zwanger bent, het liefst in je eerste trimester. Veel verzekeraars werken met een voorkeurslijst, dus check je polis.

• Plan het intakegesprek. In je derde trimester neemt de organisatie contact met je op voor een intake over je wensen en situatie.

• Bestel je kraampakket. Bij de meeste verzekeraars krijg je gratis een kraampakket met onder andere kraamverband en een matrasbeschermer.

• Thuisbevalling? Regel bedverhogers en vraag je verloskundige wat er verder in huis moet zijn.

• Zorg dat je voedingsbasics klaarliggen. Een comfortabele (voedings)bh, heilwol en zoogkompressen, zodat je in je eerste dagen niet hoeft te shoppen.

Hoe ziet een kraamweek eruit?

Elke kraamweek is anders, maar dit is ongeveer wat je kunt verwachten:

• Dag 1: De kraamverzorgende komt, soms al tijdens de bevalling (partusassistentie). Ze controleert jou en je baby en helpt bij de eerste voedingen.

• Dag 2 tot 3: Je lichaam herstelt en het voeden komt op gang. Je baby wordt gewogen en de kraamverzorgende controleert onder andere je temperatuur, bloedverlies en hechtingen of litteken.

• Dag 3 tot 5: De melkproductie neemt toe, dus stuwing kan opspelen. Veel vrouwen zijn rond deze dagen ook emotioneler (de bekende huildag of babyblues). Heel normaal, en fijn om over te praten.

• Dag 4 tot 7: Je baby krijgt de hielprik. Vergeet ook niet om de geboorte binnen drie werkdagen aan te geven bij je gemeente.

• Dag 8 tot 10: De kraamverzorgende draagt de zorg steeds meer aan jou over. Na de kraamweek neemt het consultatiebureau de zorg voor je baby over, en rond zes weken na de bevalling plant je verloskundige een nacontrole.

Vergeet het perfecte roze plaatje

De kraamtijd op Instagram: een stralende moeder, een slapende baby, een gedekte tafel voor de visite. De echte kraamtijd: gestuwde borsten, tranen op dag drie, koude koffie en een baby die precies wakker wordt als jij net je ogen dicht doet. Zo gaat het bij bijna iedereen, alleen post niemand het.

Ester ziet het al twintig jaar: moeders die het zichzelf veel te moeilijk maken. Terwijl het geheim eigenlijk simpel is. Houd die visite nog even buiten de deur. Zeg wat je voelt tegen iemand die je vertrouwt. Laat die kolf nog even in de winkel liggen. En draag iets waarin je borsten mogen doen wat ze moeten doen, zonder dat er iets knelt.

Wil je verder lezen? Ontdek [wanneer je een voedingsbh nodig hebt] of [lees de ervaringen van andere moeders met de Feelou® bh].